Działania Towarzystwa Kultury Polskiej Zakarpacia im. Gniewy Wołosiewicz w roku 2020

Rok 2020 dobiega końca. Trudny to był okres dla nas wszystkich z powodu epidemii Covid-19: nie mogliśmy zrealizować wszystkie plany i zadania uwzględniając zawieszenie spotkań publicznych. Szczególnie przykro było dlatego, że w tym roku obchodziliśmy 25-lecie naszego Towarzystwa i planowaliśmy przeprowadzić kilka interesujących imprez.

W tym roku realizowaliśmy projekt „CZYTAMY PO POLSKU”, finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach zadania publicznego dotyczącego pomocy Polonii i Polakom za granicą przy wsparciu przez Stowarzyszenie „WSPÓLNOTA POLSKA”.

Program projektu był skierowany na kontynuowanie i pogłębienie promocji kultury oraz języka polskiego na wielokulturowym Zakarpaciu, uwzględniając posiadanie przez TKPZ jedynej w obwodzie Zakarpackim biblioteki literatury w jezyku polskim. Planowano przeprowadzenie imprez z udziałem członków TKPZ oraz młodzieży szkolnej.

Adresatami projektu byli członkowie TKPZ pragnący pogłębić wiedzę języka ojczystego i uczestnicy imprez kulturalnych i literackich przeprowadzanych przez TKPZ oraz uczniowie Ogólnokształcącej Szkóły Średniej nr 5 I – III st. z pogłębioną nauką języków obcych, z nauką języka polskiego jako drugiego obcego.

Zakładane cele projektu:

  • promocja kultury oraz języka polskiego w obwodzie Zakarpackim;
  • przygotowanie językowe kandydatów na wyższe studia w RP na bazie biblioteki literatury polskiej;
  • pogłębienie wiedzy w zakresie historii Polski;
  • wychowanie patriotyczne młodzieży pochodzenia polskiego, zachowanie języka i tradycji polskich.

Na bazie biblioteki TKPZ w warunkach kwarantanny przeprowadzały się spotkania indywidualne, w tym konsultacje językowe i w zakresie historii Polski z wykorzystaniem odpowiedniej literatury. Młodzież szkolna w wieku młodszym miała możliwość uzupełniać wiedzę w zakresie języka polskiego wykorzystując gry planszowe, które są w bibliotece w dostatniej ilości.

W marcu do Dnia kobiet przeprowadziliśmy spotkanie historyczno-literackie „Polki, które zadziwiły świat”. Uczestnicy imprezy przesłuchali interesujące prelekcje o Marii Skłodowskiej-Curie i Janinie Lewandowskiej – jedynej kobiecie, zamordowanej w Katyniu wraz z tysiącami polskich oficerów. Podczas prezentacji wykorzystywano zasoby techniczne, które posiada Towarzystwo, w trakcie przygotowania imprezy zaś – książki z biblioteki TKPZ.

W listopadzie udało sie nam, z dotrzymaniem wymog kwarantanny, przeprowadzić zaplanowaną jeszcze na kwiecień prezentację do 100-lecia urodzin Karola Wojtyły „Wielki Polak. Święty Jan Paweł II patronem 2020 roku” w ramach naszego kilkuletniego projektu „Ścieżyny duchowe”, autorką i koordynatorką którego jest nasza koleżanka P. Helena Kuczinka. Podczas prezentacji uczestnicy obejrzeli krótki film o Papieżu, usłyszeli opowiedż P. Teresy Proć o spotkaniu ze Św. Janem Pawłem II podczas jego wizyty do Lwowa.

W warunkach kwarantanny aktywnie komunikowaliśmy w internetowym czacie TKPZ: uczestnicy dzielili się interesującą informacją w zakresie historii Polski oraz informacjami o ważnych wydarzeniach w życiu współczesnej Polski.

Wracając do spraw organizacyjnych: mieliśmy kłopót z opłatą wynajmu lokalu w 2020 roku, lecz dzięki dofinansowaniu działalności statutowej na podstawie Umowy zawartej pomiędzy SWP a TKPZ im. Gniewy Wołosiewicz i dotacji ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (KPRM), udało się nam utrzymać siedzibę i zachować bibliotekę literatury w języku polskim.

Składamy serdeczne podziękowania dla Stowarzyszenia „WSPÓLNOTA POLSKA” i KPRM za wsparcie finansowe i umożliwienie kontynuowania naszej działalności na rzecz działań podtrzymujących tożsamość narodową.

Obecnie pracujemy nad planowaniem naszych działań w roku 2021.

Wizyta Pana Ambasadora RP w Ukrainie Bartosza Cichockiego

W zeszłym miesiącu mieliśmy zaszczyt gościć w siedzibie naszego Towarzystwa Pana Ambasadora RP w Ukrainie Bartosza Cichockiego. Towarzyszyła mu Konsul Generalny RP we Lwowie Pani Eliza Dzwonkiewicz. Pan Ambasador i Pani Konsul spotkali się z członkami Zarządu Towarzystwa. Rozmawialiśmy na tematy działalności, o wystawach i spotkaniach, omawialiśmy problemy. Pan Ambasador zainteresował się wyprawą na przełęcz Legionów. Dostaliśmy w prezencie piękne książki, notesy i upominki. Serdeczne podziękowania dla Pana Ambasadora i Konsulatu RP we Lwowie za pozytywne relacje oraz wsparcie jakie zawsze okazują Polakom na Zakarpaciu.

Punkt Nauczania

W naszym punkcie nauczania przy TKPZ im. Gniewy Wołosiewicz z sukcesem odbywają się lekcje języka polskiego i literatury oraz historii Polski. Mamy możliwość oglądać filmy, ekranizacje utworów znanych polskich pisarzy, m. in. Dołęgi-Mostowicza, Wyspiańskiego, Mickiewicza. Dziękujemy za wsparcie Fundację „Wolność i Demokracja” działającą w ramach projektu „Biało-czerwone ABC”.

Wyjazd do Lwowa w ramach obchodów roku Stanisława Lema

23 października 2021 r odbył się wyjazd członków TKPZ do Lwowa w ramach obchodów roku Stanisława Lema. Zwiedziliśmy cmentarz Łyczakowski, cmentarz Orląt Lwowskich. Złożyliśmy wieniec na grobie naszych Bohaterów i zostawiliśmy wpis w księdze pamiątkowej w kaplicy. W centrum Lwowa zapoznaliśmy się z historią kościoła Ormiańskiego, kościoła oo. Dominikanów, klasztoru Bernardynów, historią wydobycia ropy naftowej na terenach Kresów oraz zobaczyliśmy inne piękne pomniki Starówki. Serdeczne podziękowania dla Pani przewodniczki Julii Bert, która w pięknym polskim języku opowiadała nam o Lwowie oraz zorganizowała smaczny posiłek. Jesteśmy pod ogromnym wrażeniem.

Prezentacja “Stefan Wyszyński – Prymas Tysiąclecia”

20 września w Centrum kultury mniejszości narodowych  odbyła się prezentacja “Stefan Wyszyński – Prymas Tysiąclecia”.

Pani Olena Kuczynka zrobiła interesujący wykład o życiu księdza kardynała. Pani Teresa Proć podzieliła się wspomnieniami o życiu księdza biskupa Jana Cieńskiego ze Złoczowa któremu konsekrację biskupią udzielił potajemnie Prymas Wyszyński żeby w czasach komuny Ukraina miała swego biskupa kościoła rzymskokatolickiego.

Na pamiątkę otrzymaliśmy wydruk ABC społecznej Krucjaty Miłości.

Przełęcz Legionów

Kochani Przyjaciele! Pojechaliśmy z mężem na Przełęcz Legionów. Dotarliśmy do drogi, zbudowanej przez żołnierzy w ciągu 50 godzin. Podziwiamy! Hardcore – to mało powiedziane. Zrobiliśmy 12 km. na piechotę, taplając się w błocie i wpadając do rzeki górskiej. Ale jesteśmy szczęśliwi. Krótko na temat przełęczy:
W październiku 1914 roku legioniści 3pp. wybudowali przez tę przełęcz trasę pozwalającą na przeprowadzenie głównych sił uderzeniowych. Wkrótce po wybudowaniu trasa została nazwana Drogą Legionów, a przełęcz otrzymała urzędową nazwę Przełęcz Legionów. Na przełęczy znajduje się Krzyż Legionów, a w pobliżu – po zakarpackiej stronie – Cmentarz Legionów.

Na tablicy kamiennej pod krzyżem od polskiej strony widnieje napis:

Młodzieży polska,
patrz na ten krzyż!
Legiony polskie
dźwignęły go wzwyż,
Przechodząc góry,
lasy i wały
Do Ciebie Polsko,
i dla twej chwały.

Autorem tych słów był legionista Adam Szania – z zawodu rzeźnik. Na tej przełęczy w 1914 – 15 prowadzono ciężkie walki z Moskalami, i dzięki bohaterstwu owych legionistów udało się powstrzymać moskiewskie hordy i nie wpuścić je na terytorium Zakarpacia!

Wołyński Rajd Motocyklowy

Kochani! Odwiedziło nas Towarzystwo “Wołyń. Rajd motocyklowy”. Mieliśmy spotkanie w siedzibie, potem odwiedziliśmy miejsce pogrzebu naszych rodaków, gdzie stoi Krzyż Pamięci. Członkowie Towarzystwa rajdy pomodlili się za zmarłych i uhonorowali Krzyż wstążką w kolorach narodowych. Wielkie Dzięki dla Pana Pawła Korola imieniu Towarzystwa za udzielanie się pomocą w przyjmowaniu naszych gości harleyowców z Kazimierza Dolnego.Od członków Stowarzyszenia Wołyński Rajd Motocyklowy dostaliśmy nagranie wspomnień Pani Barbary Sarzyńskiej o Patronce naszego Towarzystwa Gniewie Wołosiewicz.

Wystawa twórczości artystów zawodowych i artystów amatorów polskiej społeczności regionu pt. „Twórczość artystyczna wspólnoty polskiej na Zakarpaciu”

13 Lutego 2021 roku z okazji 25-lecia Towarzystwa w Centrum Kultur Mniejszości Narodowych Zakarpacia w Użhorodzie zrobiliśmy wystawę twórczości artystów zawodowych i artystów amatorów polskiej społeczności naszego regionu.

Takie określenie Polakom mieszkającym tuż za wschodnią granicą RP może się wydawać dziwne – ten teren Ukrainy Zachodniej nigdy nie należał do Polski i Polacy są tam ludnością napływową. Pani Ludmiło, skąd się wzięli Polacy w sąsiadującym z województwem podkarpackim obwodzie zakarpackim?

https://kuriergalicyjski.com/polonia-na-zakarpaciu/?fbclid=IwAR2LqvClqQnu55KeihbBz_3i84FOByHlgsJcOdSWhNGJepFnPLQW5NxzKSw

Krzyż Pamiętny

2014 rok. 100 lat po rozpoczęciu strasznej Światowej wojny. Towarzystwo Kultury Polskiej Zakarpacia im. Gniewy Wołosiewicz postanowiło złożyć hołd Polakom, którzy zginęli od ran w wojskowym szpitalu w okresie I Wojny Światowej i zostali pochowani na cmentarzu wojskowym. Postawiliśmy skromny krzyż dębowy i corocznie w listopadzie przynosimy kwiaty i zapalamy znicze przy Krzyżu Pamiętnym.

Zakarpacie – region wielokulturowy, więc leżą na tym cmentarzu wszyscy – Rusini, Węgrzy, Czesi, Rosjanie… Wśród nich i nasi rodacy. Musimy pamiętać o nich – Polakach, którzy polegli i są pochowani daleko od Ojczyzny. Święć, Panie, nad ich duszami.